www.Sito Wijngaarden.nl | Frysk Literêr Weblog

Dit is it weblog fan Sito Wijngaarden. Wolkom op it rêstichste en meast miste weblog fan 'e Fryske literêre wrâld. Op dit log fûnen jo it hytste nijs, de roddels en de achtergrûnen by it nijs. Mar op dit stuit bin ik efkes dwaande mei:

Twitter Updates

DIGITAL HERITAGE, 10 OKTOBER, 19:23

In het kader van het initiatief van de Koninklijke Bibliotheek om een selectie van Nederlandse websites te bewaren voor toekomstig onderzoek, willen wij ook uw website archiveren en voor de lange termijn bewaren. Het gaat om de volgende URL(s): http://www.sitowijngaarden.web-log.nl/.

Websites bevatten vaak waardevolle informatie die niet tevens analoog verschijnt en die ten gevolge van de grote 'omloopsnelheid' het risico loopt voorgoed verloren te gaan. Dat websites als 'digitaal erfgoed' het behouden waard zijn, is internationaal erkend in het Unesco Charter on the Preservation of the Digital Heritage uit 2003. Het signaleert dat digitaal erfgoed verloren dreigt te gaan en dat het bewaren daarvan voor gebruik door de huidige en toekomstige generatie onderzoekers zeer urgent is.

SPRUITJES, 23 AUGUSTUS, 11:46

Ynmiddels alwer in moanne oan it wurk. De reis werom nei Nederlân duorre 28 oeren. Fleantugen, treinen, bussen. Doe't it ADHD-buorjonkje krekt rôp dat er al 28 euro hie, rekkene ik dat om yn Súd-Afrikaanse Rands. Sa no en dan doch ik dat noch wol ris. Meast automatysk. Ik hie jim noch wat foto's beloofd. Dêrom hjir, spesjaal foar jim. Sa.

Fan Kaapstêd yn it Súd-Westen oant it Krugerpark yn it Noard-Easten fan Súd-Afrika. Ik sil even nei bûten. De Kroatyske buorlju binne yn 'e tún oan 'e gong. Dy hat in moanne gjin oandacht hân om 't se in besite brochten oan famylje dêr. Us nije buorfrou rint foarby: "Hallo? Goeie vakantie gehad?" Ja, seit buorman Rade. Folgjende fraach. "Zijn dat spruitjes? Waarom halen jullie die bladeren eraf?" Buorman Rade seit wer 'ja'.

OPLOSKOFJE, 8 JULY, 9:56

Wie der betiid of fannemoarn. Lykas alle oare dagen trouwens. De sinne komt in oere as 5.45 omheech. Om likernoch san oere giet de muzyk oan. Lounge-muzyk, goed wekker wurden. Wy hawwe in wettesieder op ‘e keamer, dat ik haw even mei in bakje oploskofje op ‘e grutte stien foar us huske sitten. Doe kamen Claire, Jose en mear soksoarte nammen foar by. Oft Claire noch in oare rym hie om’t dy fan Jose net by har skuon ‘matchten’. Ja Jose, moatst der al wat kreas byrinne famke. Wy moatte daalk mar gau uttsjekke. Khaw wier myn nocht fan de Nederlanners hjir. Sels de wc hjir liket op dy fan in Nederlanske skihut. Oeral miich. Lit mar rinne, bist net thus no? Achter my is in mama oan it stofsugjen. Giet goed ruch.

Ien fan ‘e guide’s presintearre my justerjun in panne mei wat like op hinnepoatsjes. Ik frege wat it wie. “It’s mice,” sei Floris. Floris is de jonge mei it wite broekje en de ynstapskuontsjes. Mais? Frege ik. “Oh ja je bent Nederlander. Het is muis.” It smakke my best. Op ‘e weromreis foar de grinspost fan Sud Afrika en Lesotho stie der in jonkje oan ‘e kant fan ‘e dyk. Hy hold in boskje muzen omheech foar it rut fan it buske. Der waarden omraak foto’s makke.

Khaw de tas al pakt. Daalk in ritsje fan fiif a seis oeren yn ‘e bus nei Johannesburg mei Ghandi’s-Backpackers as einbestimming. It is nachts goed kald mei temperatueren under nul, dat wy hawwe in keamer mei in kacheltsje besteld. Wy sliepe ien nacht yn Johannesburg en stappe moarntemoarn betiid op ‘e bus nei Nelspruit om fan der ut in nacht yn it Kruger Park tusken it wyld te sliepen. Nei Kruger werom nei Johannesburg en Sowetho. Sa stadich oan komt der in ein oan us reis. Sit no op 600 foto’s en ik haw it survivalmes noch net ut ‘e tas han. In moai bluesnumer fan ut ‘e bar. Op it reiten dak fan it hostel sit in do te roppen.

HEUPBROEK, 7 JULY, 10:54

De reis nei Lesotho (sprek ut as Lesoetoe) duorret sa’n twa oeren fanof it hostel der’t wy no sitte. De diken wurde hieltyd minder. De leste kilometers is der fan in dyk eins net iens mear te praten. Inkelde kearen knal ik mei de kop tsjin it dak fan it lytse buske. ’19 personen’ Stiet der. Ik sit klem achter yn de bus mei de knibbels yn de rech fan it bankje foar my. Sa no en dan druk ik it rutsje even iepen om wat farske lucht te happen.

Lesotho is it hichste lan op ierde en hat mar ien grinspost. Nei noch in pear kilometers stuiterjen, komme wy oan by in skoalle. Neffens twa befreone Denen, dy’t fiif jier lyn deselde skoalle besochten, is der neat feroare. In jier skoalle kostet de famylje trouwens fjouwer skiep. Lesotho is dermei ek ien fan ‘e earmste lannen op ierde. “Can I be you friend?” freget in jonge yn in typysk Lesotho gewaad. Wy sitte op dit stuit yn in lokale kroech de ‘Two Sisters’. In hutsje sunder ruten en in lytse doar. Ik laitsje en slaan him in earm om it skouder. Hy sjocht nei myn bierke. “Ah, there you go,” siz ik. En sa bin ik myn bier kwytrekke. Mar bin al in freon riker.

“Could I become a Sangoma?” freegje ik oan de Sangoma. In Sangoma is in lokale sjamaan. De Sangoma laket en strykt wat troch de hierren fan in ofsnijde kowesturt. As myn foaralden yn in dream ferskine, dan sil ik ferwachte wurde yn the village of Sangoma’s. Ik moat in wite hin meibringe. En as de wite hin, nei inkele offerrituelen, op myn holle sitten bliuwt, sil ik in Sangoma weze. Ien fan us befreonen Denen freget oft harren reis goed ferrinne sil. De Sangoma docht de eagen ticht. Nei in skoftke, wurd foar wurd: “It komt sa’t it komme moat…” Ja, Sangoma’s hawwe ek ferstoan fan ‘e takomst. Lesotho is bysunder.

“Schatje, gaat het nog?” In dronkerblond famke fan it type ‘eigenwize studint’ rint foar my. Tegearre mei sa’n acht oaren fermeitsje wy us yn ‘e Drakensbergen mei as hichtepunt de top fan de Sentinel –op sa’n 3,5km hichte- en de op ien nei hichste wetterfal fan ‘ e ierde. It famke hat in koart learen jaske oan en in heupbroek. In ferbleke kanten string dy’t om har noch blekere kont hinget, wurdt my suver yn ‘e noas drukt. “Ja schatje, maar als we dit van te voren hadden geweten…” Har freon fan it type ‘fakansje Salou’, hat in wyt linnen stranbroekje oan en docht neat oars as stinne en puffe. Syn ankels krije by elke stap wer in opdonder yn ‘e ynstap-slofkes. De tocht nei de top duorret sa’n trije oeren. It is foar it earst dat ik troch mei snie beklaaide bergen rin. De temperatuer leit hjir oerdeis run it friespunt. It utsjoch is yndrukwekkend. In tichte mist is yn inkelde tellen in feit, mar ferdwynt ek like fluch wer. De ‘schatjes’ hawwe it ek opreden. In soad Nederlanners hjir. Bah.

Mirjam sit neist my te flokken en te skellen. It ynternet hjir is traach, lykas yn hiel Sud Afrika. Ik meitsje my der net mear drok om. Oan foto-uploaden doch ik ek net mear. Hjoed hawwe wy in frije dei. Wy sille in rintocht dwaan. It is prachtich waar en ik wol graach ien fan dy donkere sylhuetten weze tusken it giel en it blau fan dit lanskip. Jun lambsteak mei baked potatoes en ijs nei. It junsiten is hjir geweldich. Dernei in bierke drinke mei de Ingelske dokter. Juster hawwe wy it oer de sunenssoarch, it underwiis yn Skandinavie, Britse humor, de EU, Le Pen, Brown en Berlusconi han. Sil him hjoed in yntroduksje op de Nederlanske polityk en Fryske literatuer jaan. Moarn underweis nei Jo’burg. Mei fyftjen moarden op in dei, ien fan ‘e gefaarlikste plakken op ierde. Lestlyn binne der noch twa Nederlanse toeristen delsjitten. Oant sjen.

WACHTKEAMER, 4 JULY, 16:30

Ik haw de triennen yn 'e eagen en stean in pear hundert meter fan us reiten-dakje-huske. It ienige dat ik hear is it risseljen fan it hege droege gers. Ik moat suver wenne oan in nij soart lud. Kilometers giel gers mei hjir en der in droege beam en in pear fiere sylhuetten dy't, yn it selde tiidleaze tempo as de stofsugjende mama's yn ien fan 'e foarrige hostels, de heuvels fan 'e Drakensbergen bydel rinne. Op 'e achtergrun de ruge toppen fan 'e Drakensbergen. Soks moais haw ik nei myn idee noch net earder sjoen. Yn'e bar fan it hostel draaid mantra-eftige muzyk. It soe my neat ferbaze as is dit de wachtkeamer fan 'e himel. Mar goed, jo hawwe gelyk, it bier: 1 euro 60 foar 750 mililiter. Mirjam hinget langut yn 'e hingmatte. Buten drinke in pear mosken ut in kule fan it terras. In jacuzzi rint fol mei waarm wetter. Dit is dus Sud Afrika.

Moarn nei it heechste lan fan 'e ierde; Lesotho. Garanteed no other tourists, waard us ferteld. Prachtich. No ja, wat doch ik der dan? Der weze, tink ik. Oare moarn sille wy de bergen yn en de op ien nei heechste wetterfal fan us ierde fallen sjen. Dit is wat David Bristow der oer skreu: "I've walked The Berg from one end to the other. Top and Bottom. And I've climbed all the highest peaks in Africa. And still - everytime I see it - the view from the top of the Amphitheatre takes my breath away. No other area compares with the majesty of this natural wonder."

De reis hjir hinne wie goed. Gjin ferfelende Amerikanen. Wy sieten mei syn seizen yn 'e bus. Underweis waard my twa kear de tillefoan oerhannige. It wie de transseksueel; ik hie de sleutel fan 'e keamer noch yn 'e buse. Even letter belle hy wer. Of sy. Ik moast noch 42,50 rand betelje foar it ynternet dat ik brukt hie. Khaw de sleutel en in bryfke fan fytich oan de busdriver jun mei de kind regards to Olly. Underweis in Kitkat Crunshy kocht en in flesse wetter. Oant letter minsken. Ik haw fakansje.

JUSTICE, 1 JULY, 11:56

Fannacht in oer as 01.30 oankommen yn Durban midden yn 'e provinsje Kwazulu Natal. De tredde grutte sted fan Sud Afrika. Meist hjir neffens de berjochten net mei dyn djoere kamera of oar roversguod oer strjitte rinne. By nacht alhiel ferbean om dy op strjitte te fertoanen buten de muorren fan it hostel. Seker net sunder guard. Op 'e wc wurdt melding dien dat it management fan it hostel net oanspraaklik is foar deadlike slachtoffers en/as mishannelings. Ik haw hoe dan ek lekker op it huske sitten. Ik hie de doar op it slot, dat ik wie feilich.

"No! I just want justice!" rop de man oer de tillefoan. "Otherwise this will be very bad publicity for you..." Neist my siet in Amerikaansk stel. Hy is sa'n tsien jier jonger as syn freondinne. In frou mei rasta-hier dy't it net litte koe om oer har Sud Afrikaanske roots te praten. Alles wie neffens har 'so interesting'. Har man hie in petsje op en in bril ut 'e jierren '80 en wie tusken it beljen troch drok dwaande mei in excel-bestan op syn laptop. Sa no en dan stelde ien fan beiden op typysk Amerikaanske wize in onoazele fraach oan Petrus de busdriver, as mienden se dat se yn it museum fan it meast achterstelde lan fan 'e wrald wienen. De reis duorre al mei al tsien oeren.

Moarns binne suver alle hostels itselde. Minsken mei wiet hier. It lud fan in keukenradiootsje. Hjir en der ien dy't smoart yn in sigret. En it klappende lud fan slippers. By de baly stiet in transseksueel fan in jier as 20 dy't Olly hjit. Ik bin der noch net rjocht ut oft it no fan oarsprong in jonge of in famke is. Moarntemoarn betiid it binnenlan yn, nei Northern Drakensberg. Der kinst moaie rintochten dwaan. Ik haw heard dat der snie op 'e berchtoppen leit. As it heal kin meitsje wy noch in utstapke nei Lesotho. Wy sitte no op 'e helt fan 'e fakansje, mar it is krekt as bin ik hjir al moannen. Oh, der is de transseksueel wer. "Are you leaving today to Sunny Lodge?" Nee moarntemoarn, siz ik "Oh wrong guy," seit se. Of hy.

FOARDERE, 28 JUNY, 17:24

"We depend on God" sei it alde wyfke foar yn 'e BazBus foar't wy rjochting Cintsa riden. De bestjoerder, in look-a-like fan Tijani Babangida - in eks-Ajax fuotballer - frege har hoe't har god hjitte. Christ, hie se sein. "And yours?" Hy hie it oer ien as oare Zulu-god. Der wie respekt fan beide kanten. De reis wie segene. Ik fielde my feilich. In reis fan sa'n fjouwer oeren yn in soarte fan Frysker, mar dan krekt even oars. It alde wyfke sliepte al gau. Hjir en der bekende gesichten fan minsken dy't wy earder dizze reis troffen hawwe. Elk makke it goed. Underweis, townships, apen, sjiraffen en rein.

Wy hawwe in prachtich plak. In eigen huske oan in baai en noch krekt yn 'e bosk. Ynklusyf apen en unbekende fugels. It hostel is folboekt en jun ite wy mei syn allen spaghetty. Bin net sa'n pasta-man, mar och, it skeelt my itensieden. Foar moarn stiet der 'horseriding' op it programma. Nei myn idee komt soks net sa krekt om't dy bisten dochs alle dagen itselde runtsje rinne, mar doe't my in tillefoan yn 'e han drukt waard, die bliken dat ik it mis hie. Moast dysels ynskale op: begjinner, foardere of ekspert.

"Have you ever rode a horse before?" frege it frommes oan 'e tillefoan in bytsje ergere om't ik har de earste twa kear troch de minne ferbining net ferstie. Ik fertelde har dat wy yn Nederlan ek wol hynders hienen en dat ik se wol ris sjoen hie. Dat us omke ek hynders hat, haw ik har net ferteld. "But no, I never rode a horse," einige ik. Doe begun se mei allegear drege termen as 'galop' en hoe't ik dat tou beethalde moast. Ik sei, doch my mar foardere dan. Dan lear ik it fluchst. Doe foel de line fuort. Bin benijd hoe't ik moarn komt.

Ja, ik haw wol nocht oan wat. Haw fannemoarn ut goeder bestens myn moarnsbrochje by it bezinestasjon utsutele oan minsken dy't it better bruke kinne as ik sels. Soks betellet him grif wol wer ris werom. Nei Cintsa, twa dagen Durban, de grutte sted yn. Dernei fjouwer dagen hike yn Northern Drakensberg. Sil Mirjam jun noch even freegje hoe't jo mei in hynder omgean. Sy hat yn har bernejierren les yn hynderriden han, dat sy wit der grif mear fan as ik. Och heden, asosjale earferdovjend sjipsfrettende en ludpratende Amerikanen. Foar no dus oant sjen. En nee, even gjin nije foto's. Wa wit oare kear wer. Leaf weze, en groetnissen ut Cintsa.

SLAP BAKJE, 27 JUNY, 11:30

Krekt in slap bakje kofje en in chocolate cake han op it stran fan Mossel Baai. In strak blauwe himel en in geweldige see. It ferskil tusken blank en donker falt hjir hieltyd mear op. Us leste oerkes hjir. Om 14.00 oere de bus yn nei Port Elizabeth. Sa'n 350 kilometer fierder nei it easten. Yn 'e rein en kalde wyn fan de ofrune dagen hawwe wy besletten sa gau mooglik de waarmte op te sykjen. No earst tiid foar in koart foto-ferslach fan de ofrune dagen.

In baby-tiger oan 'e molke. Yn it Jukani Wildlife Park yn Mosselbaai.

Us hostel yn Mosselbaai; Mosselbay Backpackers.

Needwaar yn Hermanus, grutte golven dreune op 'e kliffen.

De wask hinget te droegjen yn 'e grutste township fan Kaapsted. Ien miljoen ynwenners.

Ien fan 'e troch Coca Cola sponsore township-winkeltsjes.

Strusfugels op Kaap die Goeie Hoop.

De haven fan Houtbaai.

It slot fan 'e sel fan Nelson Mandela dy't 18 jier opsluten sitten hat op Robben Island.

Sa earst mar wer. Juster in flecht boekt fan Johannesburg nei Kaapsted. Dat besparret trije dagen busreis. Mirjam ergeret har oan de trage ferbining hjir. Achter my sitte trije aldere jonges online te gamen. Sa'n 200 musklikken per minut neffens my. Mosselbaai is in wetterdoarp dat by min waar stilleit. Bin benijd hoe't it yn Port Elizabeth is. Groetnissen fan ut Sud Afrika.

SOMETIMES, 24 JUNY, 11:18

Ik liz langut op in matras op in houten bank te lezen. Oan it fuottenein leit Jock. In lytse brune hun fan it soarte bull-terrier. By de baly fan it hostel steane twa pearkes dy't uttsjekke. It is in oer as tsien moarns. Mirjam is op 'e keamer. Wy binne no de ienige gasten. In lyts negerfroutsje yn in kleurige jurk en kleden stroait in soarte fan rukersguod op it flierkleid neist de bank wat se even letter yn in tiidleas tempo mei de stofsuger wer opsuget. Fanut 'e oanboude bar klinkt in top 40-numer.

Op 'e tillevyzje in sjo oer Hollywoodstjerren en harren relaasjes. "He! Transformers!" ropt in famke fan ungefear myn leeftyd optein. Jock de hun springt fan 'e bank. Sy is ien fan syn baaskes en nei myn idee ek de freondinne fan 'e eigner fan dit hostel. It famke bliuwt stean en ik haw it gefoel dat ik reageare moat op har enthusjasme. "Have you seen it?" freegje ik har. Diel ien hat se sjoen. "Part two will be released on wednesday here in South Africa." Ik fyn it in kutfilm, dat ik hald my fierder stil. Ik kin my net mear konsintreare op myn boek.

It is kleare hjerst hjir yn Hermanus. Stoarm en swiere reinbuien mei sa no en dan in wjerljocht dy't daalk folge wurdt troch in genadeleaze tongerslach. Ik haw hearlik sliept fannacht. Hermanus is in lyts stedsje mei krekt genoch fan alles wat in toerist nedich hat. Hermanus is ien fan 'e beste plakken fan 'e wrald om walfisken te spotten, mar troch de springfloed en it minne waar binne alle aktiviteiten fan 'e kommende dagen utsteld. Wy fermeitsje us hjir mei us boeken en in besite oan ien fan 'e kroechjes.

Juster, oan it ein fan 'e midje, hawwe wy in pear bierkes kocht yn Zebra's. In lyts brun kroechje, mei lykkleurige plavuizen en ynboedel. Se draaie der aardige muzyk en de klanten binne meast ynwenners fan Hermanus sels. Se prate hjir mear Sud Afrikaans as yn Kaapsted. Op it krytboerd boppe de bar in list mei cocktails. Hoewol't it waar der net nei is, besteld Mirjam in 'Sex on the beach'. Fiif minuten letter, as hie de barjuf drok oan it oefenjen west, waard der melding dien dat de yngredienten fan 'e cocktail net op foarrie binne. Fan cocktail nei waarme sukelade molke.

Daalk, as it even droech is, in kuier lans it stran en de kilometers lange kliffen hjir. Faaks spotte wy noch in walfisk. Fannemidje mar wer even nei Zebra's. It is ommers us leste dei hjir. Moarn rjochting Mosselbaai. Der wurdt sein dat it waar opklearje sil. Hoe dan ek, ik fermeitsje my hjir prima. Dat it fakansje is, waard my fannemoarn troch in tekst op in skutting nochris dudlik makke: 'Sometimes I just sits and thinks. Sometimes I just sits...' Oh ja, bin no tagelyk dwaande om wat foto's fan Mirjam har tastel te uploaden. Dy komme hjir telane.

SJONGMASYNTSJES, 22 JUNY, 14:27

Ik stie justermidje wat mei de oven te kloaien yn 'e keuken fan it hostel doe't buorman foarby run. Ik hie wol in aardich sin dat ik rop him in goeiemiddag ta. Syn freondinne dy't achter him run lake my oan. Yn 'e hal hearde ik him sizzen: "Ha, die spreekt een klein beetje Nederlands. Lache man." Justerjun fuotbal sjoen, de Confederation Cup mei in Israelier, Ingelsen, Sweed, Equadoriaan en noch folle mear nasjonaliteiten. Ik wie foar Itaalje. Khie achterof better foar Brazilie kiezen kinnen.

Fannemoarn binne wy nei in pear township west. Mear as de helte fan 'e befolking fan Capetown wennet yn townships. Kinst it ek krottewiken neame. Foarof in museum besocht oer it hoe en werom fan dy communities. Kilometers en kilometers lans de sneldyk oan houten en plestik hutsjes. Unwerklik om der nei dy kilometers trochhinne te rinnen. Freonlike minsken en bern. In lokaal broud bierke krigen, in berneopfang besocht der't de bern as dresearde sjongmasyntsjes in hoofd-schouder-knie-en-teen numer foar us songen. En ik mar high-five's utdiele en foto's meitsje. Ferskriklik.

By it ferlitten fan it township hinget der in jonge yn ien fan 'e stroompeallen. Stroomoftaapje is ien fan 'e deistige besichheden. Hoewol't fiif meter fierder in plysjeauto mei baarnende swaailjochten stiet, wurdt der restich fierder knutsele. De communitie is sterk. Wannear't de plysje yngrypt sette se de sneldyk of. In pear tellen letter hienen wy it alwer oer de Confederation Cup en hoe't it de USA dan dochs mar slagge wie om de semi-finals te heljen. Tidens it petear oan beide kanten wer kilometers oan hutsjes.

Moarn gean wy dy kant op. Nei san nachten Kaapsted is it tiid foar de reis nei Johannesburg. Earst nei Hermanus. Sa'n 150 km nei it easten. It plak om mei wite haaien te duken. Benammen yn dizze tiid stjert it der fan 'e great white. Dernei in pear dagen hike yn 'e bergen lans de kust. Ik hald jim wol even op 'e hichte. Juster trouwens al sa'n 30% fan myn foto's uploade kinnen. Stean wol ergens op myn Flickr-account. Sadra't ik wer ergens ynternet fyn, lit ik it jim witte. No tiid foar kofje en in applecrumble. Jun griente, rjappels en in lekkere gehakbal. Jaja, krekt as thus. Oh shit ja, ik moat noch al even ofskie fan buorman nimme.

BUORMAN, 21 JUNY, 11:10

"Pa! ... Pa? ... Pa? Kan je mij horen? Er brand hier een rood lichtje op de laptop..." It is middernacht in oer as ien, twa. It gebou is net iens sa gehorich. Fannemoarn trof ik buorman op it terras. In fint fan twa by ien meter mei in lyts keal kopke. Nei't er sa'n 5 minuten dwaande wie om 'e doar fan it slot te krijen, stapte er nei buten. "Goodmorning," seid er. Op myn beste ABN goaide ik der in fetsoenlik goeiemorgen ut. Hy seach my oan en stapte lyk wer nei binnen ta.

Wannear wie it? No ja, yn alle gefallen nei it leste blogje hawwe wy die Tafelberg beklommen. Minsken wat in prachttocht. Ergens healwei begun ik te halisunearjen. Ik miende de Berltsumer toer te hearren. Ik bin mar gewoan trochrun. Ut enthusjasme hienen wy it ferkearde paad keazen en der uteinlik twa kear sa lang oer dien. In utsjoch oer Capetown en it botsen fan 'e Atlantyske en Indyske oseanen. Skitterend. De weromreis gie per kabelbaan. Doe't wy weromkamen, lies ik dat der alle jierren deaden falle by it beklimmen fan 'die Berg'.

In dei letter hawwe wy de taksi nei Waterfront nommen. Kost gjin drol hjir, in taksi. Frjemd om troch die Langstraat te riden lans bygelyks de Kerkstraat en soks. Fan Waterfront, in haven mei fan alles en noch wat foar toeristen, is it sa'n trije kertier faren mei de Suzan Kruger nei Robben Island der't under oaren Mandela opsluten sitten hat. In moaie tocht der't ik foar it earst yn myn libben op noch gjin tsien meter each yn each stie mei in walfisk. Unferjitlik wat in bist.

Robben Island wie yndrukwekkend. Wy krigen in runlieding fan in eks-gefangene. Earlik sein, de sel fan Mandela die my net sa folle, mar haw 'm dochs mar op 'e foto setten. De ferhalen fan James dienen my mear.

Juster hawwe wy de Baz-bus nommen. In bus dy't tours organisearret lans plakken dy'tst net misse meist. Nei't wy yn Houtbaai kennis makken mei in strjitartyst yn 'e foarm fan in grutte walrus fan in jier as fjirtich, brocht de bus us nei in opfangsintrum foar Afrikaanske pinguins. Op 't heden wurkje se oan in programma om de populaasje wer wat op nivo te bringen. Underweis troffen wy in koloanje bafianen dy't elkoar oan it utpluzjen wienen.

Nei de bafianen wie it tiid foar Kaap die goeie Hoop. Achter de bus hong in karke mei in stel ofkarde mountainbikes. En wy as 'Hollanners' hawwe us reputaasje daalk mar wier makke; wy suzen de bedelten del as wiere profs troch it ruge lanskip fan 'e Kaap. Lans strusfogels, fugels mei lange sturten. Ik fielde my suver Adam - fan Eva - op 'e fyts troch it Paradys. Wier. Nei de tocht wie it tiid foar middeisiten op 'e leste stop foar it meast sudlikste puntsje fan Afrika.

In rintocht fan sa'n oere nei Kaap die goeie Hoop. Bysunder om op sa'n histoarysk plak te stean. Spitigernoch fiesten te folle Amearikanen dy't harren de bek net halde koenen. Dochs haw ik wier genietsje kinnen. Yn 'e bus werom foel ik hast yn sliep. By thuskomst haw ik beantsjes, rjappels en twa grutte gehakballen klearmakke. It wie hearlik en it bier mar 10 rand.

Al in pear dagen haw ik hjir in maat. Buten de jonge beedler mei de laits, meitsje ik alle dagen even in praatsje mei de guard fan it hostel. In jonge fan myn leeftyd dy't it uterlik hat fan in spits fan it B-alvetal fan bygelyks Roda JC. Wy prate wat oer it libben en ik diel myn sigretten mei him. Hy docht in studzje ICT en hopet op in takomst mei in eigen hus, auto en genoch jild foar syn famylje.

Moarn us leste dei yn Capetown. Dan geane wy on tour rjochting Johannesburg, of Jo-burg sa't se dat hjir neame. Ja, ik bin foto's oan it uploaden, mar ek dit ynternetkafee hat in kut-ferbining. Dus. Daalk de sted yn om in bakje kofje en de ofrune dagen nochris bydel te gean. Jun mar wer even ut iten by Cape to Cuba, in Kubaansk restaurant mei treflik iten. Oh shit ja, dan moat ik myn Che-shirt even oan. Minsken wy fermeitsje us hjir noch wol even. Werkse en oant oare kear!

SPECIAL WINTER PRIZE, 18 JUNI, 17:09

Ja hear. Goeie reis han; 27 oeren fierder feilich oankommen. Lekker iten yn Dusseldorf, kofje dronken yn Dubai en doe mei de taksy fan Capetown Airport nei it hostel. De cabdriver wie grappich op syn manier; hy woe us mar yn ien fan 'e sloppewiken bringe. Ik moat sizze, dyselde sloppewiken makken net dy yndruk op my dy't ik tocht dat se hawwe soenen. Miskyn moat ik se ris fan tichtby besjen.

Oh, noch mar 0% fan 'e foto's binne uploaden. En ik bin dochs alwer 7 minuten online. Boppedat, it is mar 132 mb. De Amerikaanske mefrou yn it hostel sei al soksawat. No ja, dan hie ik miskyn better thusbliuwe kinnen. Mar bin hjir net om foto's te uploaden fansels. Moai waar. Dat wol. Net waarm net kald. Dat is winter hjir.

Fannemoarn in healthy breakfast at the hostel han. Ik mien, 45 rand. Komt del op fjouwer en in heal euro. Dan sitst goed fol. Doe de sted yn, Kaapsted. Foarof in kaart helle. Der moast hinne, der net; unsafe. Soks wurdt der fergees byferteld. Longstreet ien fan 'e grutste en meast libbene strjitten hjir en leit flakby us hostel. Der sit sels in Spar. Dat ik fiel my hielendal thus.

Op 'e merk, The Green Market, in soad souvenirs, mar der wol ik net mei omtogje. In goed ekskuus oan iderien dy't dy der wat slite wol. Sels wannear't se mei 'special winter prize for you sir' komme, wurket it goed. The Waterfront ek even besjoen, de haven siz mar. Want wy soenen eins hjoed nei Robben Island der't Mandela 18 jier opsluten sitten hat, mar it wie rough sea. Dat it mocht net. Miskyn moarn, miskyn oare moarn. Doe't wy oer de brege nei the Clock House runen, swommen der twa sealion's under us troch. Better as einen.

Trouwens as wy moarns wekker wurde, stean wy mei de noas op de gygantyske Tafelberg. Prachtding. You should go up there as soon as the weater lets you. Ja, komt goed minsken. Moarn mar even. Daalk earst twa ekstra nachten byboeke. Oh ja, bier, fleske Windhoek bier, is hjir mar in euro. In goed miel sa'n fiif euro. It is goed libjen hjir as backpacker. Easy en reedlik cheap. De rest fan 'e reis giet mei The Baz Bus. In 'hop on en hop off' idee. Ik soe sizze, werkse en oant sjen. Sadra't de foto's der op stean. Kinst dy hjir besjen. See ya! Oh ja, ik bin alwer fergetten hokker dei it hjoed is. Dat is fakansje.

SURVIVAL, 24 FEBREWARIS, 10:21

It is my dan dochs slagge. It hat sa'n oardel jier duorre, mar ik haw sa't it no liket myn âlde fotobestannen wer werom. Troch in stomme flater hiek de hiele boel - myn earste digitale foto's, sa'n 20.000 - ferwidere. Stom. Recuva, in prachtprogrammaatsje, hat de boel wer werom fûn! Feest op 'e Túnboustrjitte. Jûn de boel mar even oarderje. Oh ja, even wat reklame foar in pracht trailer, sjoch hjirûnder. 'En ik dan' in stik fan Annie MG Schmidt troch Tryater. Ja, moaie trailer. Moai makke ek. Goh wat moai. Ik haw juster in boek besteld. 'Dit boeiende en alomvattende handboek is een onmisbare hulp om te kunnen overleven in de wildernis en in elk klimaat, op land of op zee...' Foar Afrika alfêst.

Ensafh #1 is út. Jo hawwe him grif al út. Tank foar alle reaksjes. Oer in wike as trije sil ek de online ferzy hielendal te brûken wêze. It begjint der al op te lykjen. Ja, ik wie op it Boekefeest. Nee, net de hiele jûn. It optreden fan Gryt en Yt foel my wat ôf. Freegje my net wêr't de gedichten oer gienen. Mar dat kin oan mysels lizze. Sytse siet nêst my, hy treau my even yn 'e side. Hy lake: "Weetst noch wel dat wy dêr ok es soa by sitten hewwe?" Ja, dat is ek sa 'Moai sa pake' spilen wy doe. It multimediale toaniel foar de pauze wie aardich om te sjen. Hie de ôfsluter wêze moatten. Ik wie mei de auto, dat ik haw gjin bier hân. Oant sjen.

FRITTER, 18 JANNEWARIS 2009, 15:45

Hahaha. Ik sil earst even wat wetter op 't fjoer sette. Efkes in bakje tee. Hunich tink ik. Nee, it is dochs Dubbel Fris light wurden. Mar it is dus slagge. Krekt in kertierke dwaande west om in nije gadget oan myn weblog ta te foegjen. Net dat ik sa hype-gefoelich bin, mar my tocht dat it foar myn fans wol aardich wie. Ja, Sito Wijngaarden, de earste Fryske skriuwer dy't Twittert. No haw ik it sa foar elkoar makke dat de updates boppe oan myn weblog ferskine. Dat skeelt my. Sa hoech ik dit jier net alle dagen in log te skriuwen en witte jo dochs wannear't ik nei de Spar bin om bygelyks reade koal.

Juster yn Feanwâlden de earste Ensafh gearkomste hân. Jacobus S. hie taart mei. Ljochtgriene. Dat wie wol lekker. In hiel soad dyslektisten fregen my hoe't jo 'Ensafh' útsprekke. Neffens my haw ik gjinien oant no ta noch serieus antwurd jûn. Ik bin gjin skoalmaster no. Freed sil Mirjam har hân op 'e nije operearre wurde. Haw ik ek noch in foto foar dit log? Ik sjoch wol even op myn Flickr-account. Even ien út 't argyf. Ah in Newcastle foto; 30 jannewaris sille wy dy kant wer op. Bin ik trouwens noch de ienige dy't in log skriuwt? Of? Ksil daalk ris sjen oft der noch nijsgjirrige minsken Twitterje. Miskyn buorfrou Post wol.

AKWARIUM, 26 NOVIMBER, 8:59

Ik hie ferwachte dat jimme manmachtich lokwinsken op myn blog skriuwe soenen. Yndie ik haw myn jierdei hân. Snein ja. Hiel goed fan jo. Mar goed. Ik ferjou it jim. Net gûle. Ofrûne wike in ûnderhâldend petear mei buorfrou Post hân oer ús cv-ynstallaasje. Ik bin wer hielendal op 'e hichte oer hoe't it eartiids wie. Sy hat in nije gaskachel kocht want: "Wat moat ik mei in cv, ik bin dochs mar allinnich". Dus. Hjir trouwens noch in oanbieding foar jo. En om't jo it binne; 30 euro sa meinimme. Ik haw fannemoarn wer in smoothie hân. Fiel my sa sûn as wat. Jûn yt ik magnetron-nasi, foar wa't dat witte wol. In ienpersoansmiel, dat ik wol gjin iters oer de flier. Opdonderje.

Sneon trof ik Bouke van der Hem yn 'e stêd. Hagoeie, sei'k fleurich. As antwurd in fluchtich en dimmen "Hoi Sito". Bouke rûn fierder. Ik tocht dat it kaam om't ik gjin logs mear skreau. Mar it soe ek kinne om't ik myn hannen fan 'e organisaasje fan it Literêr Sirkwy ôflutsen haw foar dit seisoen. Of hy hie wat oars oan 'e holle. Mei filosoof Eric Hoekstra gie it oars. Ik stie yn it glêzen rookhok fan Tresoar en spotte de lange man yn swarte jas. Eric rint as sweeft er. Lyksa beweget er de holle. Hy digere kalm oer it Aldehouster tsjerkhôf en draaide him efkes letter nei it rookhok. Hoi, sei'k. Hy lake, kaam lyk foar my oer stean wuifde mei beide hannen en sei neat. Want ik wie fansels in fisk yn in akwarium. Ik sil wer even oan 'e gong.

Hjoed myn eduFrysk-dei. Op't heden hielendal hot om't der sûnt ôfrûne wike in soarte fan Hyves-funksje oan tafôge is. Probearje mar ris, kin gjin kwea. Wa wit stekke jo der ek noch wat fan op. Toe mar, doar mar. Moarn myn Fynst?!-dei. Ek prachtich wurk. Ja, Fynst?! is in Frysk online jongereinmagazine: www.fynst.nl. Sjoch mar even. Docht net sear. Ast sin hast, kinst sels meiwurkje. Ek fergees. Sa, einde reklameberjochten. Tiid foar it echte wurk. Oant sjen. Leaf wêze en wa wit kom ik werom. Hoewol, it befâlt my wol sa sûnder jim. Us mem hat hjoed har jierdei.

SMOOTHIE, 6 OKTOBER, 21:20

Bin nei boppe stjoerd troch de frou. Sy wol in searje sjen. Ik haw neat mei searjes. Bah. Kbin de lêste wiken drok oan 'e smoothie's. Net sa'n dreech resept. Blender, 3 sinaasappels, 3 kiwi's, 2 appels en in banaan. Stekker der yn en klear. Even ôfkuolje yn 'e kuolkast en alle dagen in beker fol. Neffens my ek in aardich resept tsjin hjerstdepresjes. Khaw de stoarm oerlibbe. Moarn komt der in ein oan myn túnboukarriêre. Nei 13 jier komt der min of mear in twongen ein oan. Moarn mar even trakteare. Sil bakker Wynsma even bliid meitsje mei in lúkse bestelling. Fannemoarn drok ûnderhannele oer twa dagen ekstra foar Fynst.nl. En it is slagge. Wy bin der út. Jo kinne my hjirûnder lokwinskje. Dat is fergees. Hjirûnder myn túnbouklean. De frou hat se foar it lêst klearlein. Dat ûnderbroekje is in stripferhaal ja. Yntimi witte hoe't it ferhaal ôfrint.

Foarige wike krige ik berjocht út Berlyn. In studinte politikology dy't yn in biologyske bibleteek wurket, stjoerde my in aardich mailtsje: "Dear Mr Wijngaarden, i just recently found this Poem on the internet and now i wonder..." Sjoch fanmail. Docht my goed. Sy wolle in bondel fan my útjaan en sy biede grof jild. Mear as hjir. Khaw trouwens ek in nije kamera. De Canon EOS 450D, in monster. Ja, kwie even wat minder online. Sy hienen my nedich op Wallstreet. Mar ik ferskerje jim, alles komt goed. Ik sil hjir wer faker wêze. Niks mysterieus. Ik hie gewoan gjin nocht oan jo. Ik wie jo sêd. Gore gluerders. Mar ik bin der dus wer. Fijn no? Skatsjes. Foto hjirûnder seit genôch. Ik. Bin. Werom. Muahahaha!

Oh ja, kseach Joop Boomsma fannemidje riden op 'e krusing yn Bitgummole. Hy hie foarrang, mar de bus dêr't ik yn siet, remme net foar Fryske skriuwers. Joop stuts syn middelfinger op en spuide tsjin it rút. In grienen ien. Earder kaam ik Tsjisse Hettema al tsjin op syn lizfyts. Dy hie in giele jas oan. Fel giel. Ofrûne freed hawwe de frou en ik in ticket nei Kaapstêd, Súd Afrika boekt foar kommende simmer. Wy sille dêr in moanne omswalkje. Ksil ûnderoare even op besite by Gert Vlok Nel yn Beaufort-Wes. Ja, wy geane mei it fleantúch. Mei de brommer is my te fier eins. Ik sit even te tinken. It kin ek wol wêze dat ik hjir in wat mear in fotolog fan meitsje. Ik wit net. Noch fan herte mei jo jierdei ôfrûne sneon.

TRAILER, 14 AUGUSTUS, 17:03

Even in bytsje PR minsken. De filmhuiskraker ‘As it is in heaven’ is dit jaar als iepenloftspul te zien in Jorwert. Regisseur Tjerk Kooistra heeft zijn zinnen gezet op een bewerking van de Zweedse film van Kay Pollak, die al geruime tijd volle zalen oplevert in het Filmhuis in Leeuwarden. Hjir dus de trailer. Dy kinne jo fergees besjen. Kaarten bestelle fia harren webside.

De succesfilm gaat over een beroemde dirigent die na een hartaanval de leiding krijgt over het kerkkoor van zijn geboortedorp, waarbij hij door zijn aanpak veel losmaakt. De vertaling wordt gemaakt door Jan Schotanus. No dat wie it foar hjoed eins even. Mirjam hat in blauwe auto kocht trouwens.

TUTLIPPEN, 11 AUGUSTUS, 18:42

Op 'e weromreis wie achter yn 'e bus noch in plakje frij. Foar't ik sitten gong lake in jonge nei my. It wie de freon fan Evelyn. Ik neam har Eva. Eva siet neist him. Sy wienen de stêd yn west. Ut gewoante frege ik oft se noch wat kocht hienen. Eva liet grutsk har linker ringfinger sjen. In ring, krigen fan har freon. Neist my siet in man fan in jier as fjirtich. Hy hie in tribaltattoo om syn pols en hie in tas fol oanbiedingsfolders by him. De tas wie fan in naaiboutique ergens yn Ljouwert. Op in stuit helle er in pûde snoep te foarskyn en helle der twa grutte reade sûkeren tútlippen út. De iene leid er op 'e linker foet, de oare op 'e rjochter. Eva en har freon wienen fierder de hiele reis stil west. Foar't ik fuort gong pakte de jonge har hân en beseach de ring noch ris. "Echt glas", flústere er har grutsk ta en hy wreau noch even oer har hân. Glês is altyd noch better as plestik. En ja, it giet om it gebaar.

Op 'e foto in wc-hok yn Melbourne. Moarns iere betiid, at wy ergens illegaal yn't buske sliepten, wie it dêr goed pisjen. It begûn wat minder hjoed op't wurk. Ik wie sneon te filmjen west by de repetysjes fan it iepenloftspul fan Jorwert foar in trailer. In moaie gelegenheid om ris te sjen hoe't it der dêr oan ta giet no? Ik filme omraak en sûnder dat ik ferstân fan toaniel haw, tink ik dat it in hiel moai stik wurdt. Op 't wurk soek tegearre mei in kollega noch even gear oer it montearen fan it filmke. Mar tidens it ynladen die bliken dat der gjin lûd by siet. Moai kut, dat ik haw mar even trakteard op appeltaart. Oan 'e ein fan 'e dei dochs noch wat better nijs. Ik kin in dei mear oan't wurk yn Ljouwert as reporter foar Fynst.nl. Ksil moarn even mei Kwekerij Noorderlicht om 'e tafel om te sjen oft sy my in dei yn 'e wike misse kinne. Mirjam sil in auto keapje. Sy hat no in blauwen en in grienen ien op it each. Figuerlik dan no? Kmoat sizze, it wurket aardich hjir yn myn nije kantoar. Freed troud ús suske Lineke.

GEHAKBALTSJES, 31 JULY, 18:01

Fan 'e wike wienen alle ruten fan 'e Spar beslein. Binnen frear it sawat. Sa kinst it fleis fansels al in pear dagen langer bewarje foar'tst it yn 'e reklame goaist. Mar noflik jo ynkeapen dwaan is it net. Der sil grif praat oer west hawwe, want it wie no in stik oangenamer. Khaw de sop op it fjoer en in stik as fyftich gehakbaltsjes draaid. It wie yn 'e reklame no? Sneon te faren. Of te riden. Ik wit it noch net rjocht hoe't it hjitte mei. Sjoch hjir mar even mei hokfoar apperaat wy dy kant op sille. Ja, nei Snits. In oerke as fjouwer á fiif faren, tinkt my. Oh, sil it reine? Nee wol? Ja, juster ek eventsjes op 'e PC sjoen. Ik bin net sa fan it keatsen. Bytsje in sport foar leave jonkjes dy't graach seure meie. Krekt Karadzic sjoen. Stiet wol nijsgjirrich no? At ik dat hjir sa del set. Dat heart op in log.

Eeh. Oh ja. Nee, lit mar. Krige fan Hut in mailtsje. In útnoeging om twa keunstners live oan it wurk te sjen. Mwoa, neu net sa'n sin yn. Mar de namme Rhodis fûnk al aardich. Ik tink dat sil wol 'n Grykse man wêze, mar doe't ik lies oer 'har' en 'se' wiek al even benijd. Spitich, de 'about'-side hat allinnich mar fjouwer heale fotookes fan eagen. Dat seit my genôch. Och heden ja. Khaw de cd-list noch net klear foar de nije bewenners fan Fryslân. Hoe fier wie ik? Talma, Wilkens, Jansma Wijngaarden. No, eehm Jan Kuipers Alma en Van Eldik sjoch ik hjir noch yn'e kast stean. Oh en de pracht cd Muzikaal Menaldumadeel fan 'e stifting Kultuerbefoardering Menameradiel. Mei ûnder oaren 'De Bazuin' fan Berltsum ûnder lieding fan Durk Lautenbach.

NIJE BRÊGE, 22 JULY, 19:35

"Moast moarn wer nei dat Fryske gedoch?" Ik stean yn 'e loads fan kwekerij Noorderlicht. De bosbân draait syn rûntsjes en ik tel kear op kear in boskje fan tsien blommen. "Ja de Afûk," siz ik koartôf. Net om't ik oars de tel kwytreitsje. Mear om't ik gjin nocht haw om kear op kear út te lizzen wat ik dêr doch. "Wat dochst dêr dan?" Spitich, ik hie koarter ôf wêze moatten. Myn fyts is stellen. Maat Jurre hat fan't wykein myn fyts te lien krigen. Hy belle my snein. Juster brocht er my in oare fyts. In te lytse Peugeot mountain bike. Ljocht pears. At ik no moarns nei de kas fyts, bin ik krekt in Poal. Moai net? De nije cd fan The Prodigy is ferskriklik. No ja, it is net myn muzyk. Lit ik 't sa sizze. Gangster-hip-hop-eftich. Hjirûnder it hûs fan 'e famylje Van der Meulen dêr't wy in pear wike útfanhuze hawwe.

Achte kenner, spesjalist, leafhawwer... bla, bla en bla. Goed sa. De ôfsinder hat my heech. Sa mei ik it sjen. No mar hoopje dat it gjin massamail is. En dan: Welke +/- fiif (frysktalige) albums soene jo yn in basispakket foar in n ije ynwenner fan 'e provinsje stopje? Fansels de hit 'Moai sa pake' fan Jansma Wijngaarden, wat Talma, wat Wilkens en eeh. Ik nim noch kontakt mei jo op, Hut. In mailtsje fan uncle Seb. Prachtich, ik wol wol wer werom. Der leit no snie by harren op Tasmania en sy hawwe in nije brêge, ien fan beton. Net sa moai as de âlde houtene, mar wol in bredere. Noch in pear wike en dan hawwe se hjir doarpsfeest. Hjoed in flashback nei it momint dat ik sa'n fiif oeren op it fleanfljild fan Sydney op it fleantúch nei Melbourne wachtsje moast. Deselde senuwen. Ik soe Mirjam nei mear as trije moanne werom sjen.